 Peryskop to przyrząd optyczny służący do obserwacji przedmiotów znajdujących się poza polem widzenia obserwatora. W swojej najprostszej postaci jest zbudowany z zagiętej rury i dwóch luster ustawionych pod odpowiednimi kątami. Promienie świetlne odbijają się najpierw od pierwszego lustra do drugiego i dopiero po odbiciu od drugiego zwierciadła, docierają do oka obserwatora.
W wyniku podwójnego odbicia następuje dwukrotne odwrócenie obrazu, w
związku z czym obserwator ogląda obraz taki jak w rzeczywistości.
Obecnie mamy do czynienia z dwoma rodzajami peryskopów - zwierciadlanym
i pryzmatycznym.
Pomysłodawcą peryskopu był gdański astronom Jan Heweliusz, który już w roku 1637 skonstruował jego pierwowzór.
 Niestety - jak w wielu innych przypadkach, tak i tutaj urządzenie
znalazło zastosowanie przede wszystkim na polu walki. Po raz pierwszy
peryskop zastosowano podczas wojny krymskiej w roku 1854, w celu
obserwacji wroga z bezpiecznych okopów.
Peryskopy najczęściej
wykorzystywane są w łodziach podwodnych. Nie ma wówczas potrzeby
wynurzania się na powierzchnie, po to, żeby sprawdzić np. jak daleko od
nas są inne jednostki pływające.
Jako pierwszy na świecie wpadł na
pomysł, by okręt podwodny wyposażyć w peryskop nasz rodak - Stefan
Drzewiecki. Pierwszym, który wykorzystał to urządzenie w łodzi
podwodnej, był Włoch M. Romazotti. Zbudował on peryskop na statku
"Gustave Zede" i zademonstrował jego działanie w roku 1893.
Wcześniejsze łodzie
podwodne wyposażano w wysuwające się wieże, z których można było
obserwować obszar nad poziomem wody tylko wtedy, gdy zanurzenie nie
przekraczało kilku stóp. Obecnie peryskop na okręcie podwodnym to długa stalowa rura o długości
od 7 do 11 m, w jej wnętrzu umieszczony jest zespół pryzmatów i
soczewek, które umożliwiają widzenie w okularze osadzonym w dolnej
części rury peryskopu obserwowanego obrazu. Peryskop wysuwany jest za
pomocą napędu elektrycznego lub hydraulicznego. W stanie wciągniętym
dolna część peryskopu chowana jest w tzw. studzience znajdującej się w
dnie kadłuba sztywnego. Peryskop wysuwany jest w górę przez tzw.
dławnicę, czyli odpowiednio uszczelniony otwór wykonany w sztywnym
kadłubie okrętu. Używany przez dowódcę okrętu podwodnego podczas
przeprowadzania ataku torpedowego tzw. peryskop bojowy charakteryzuje
się tym, że jego górna część wystająca z wody jest bardzo cienka -
średnica jej wynosi zaledwie ok. 15 mm. Dzięki temu peryskop ten
pozostawia na wodzie bardzo niewielki ślad podczas ruchu okrętu
podwodnego, a i tak zapewnia obserwatorowi 1,5 krotne powiększenie
obserwowanego widoku.
Oczywiście nie mogło zabraknąć peryskopu w wozach bojowych.
Pomysłodawcą zastosowania peryskopu w czołgu był również nasz rodak: Rudolf Gundlach. Jego najbardziej
znanym wynalazkiem był czołgowy peryskop odwracalny z roku 1934, na
który uzyskał patent w 1936 roku.
|
|
Zmieniony ( 08.07.2009. )
|
Wynalazki 
